APA 7 Tablo Formatı: Başlık, Not ve Düzen Kuralları

Nicel araştırmalarda bulguların önemli bir kısmı tablolar aracılığıyla sunulmaktadır. Katılımcıların demografik özellikleri, betimsel istatistikler, korelasyon katsayıları ya da regresyon sonuçları, metin içinde uzun cümlelerle anlatılmak yerine düzenli bir tabloda okuyucuya çok daha anlaşılır biçimde aktarılabilmektedir. APA 7 tablo kuralları, bir tablonun numarasından başlığına, sütun başlıklarından notlarına ve çizgilerine kadar tüm bileşenlerin nasıl düzenleneceğini belirleyen biçim kurallarıdır.

Tablo düzeni, hakemlerin ve jüri üyelerinin bir çalışmayı incelerken ilk dikkat ettiği unsurlar arasında yer almaktadır. Özensiz hazırlanmış bir tablo, doğru verileri içerse bile çalışmanın genel görünümünü zayıflatmaktadır. Bu yazıda Amerikan Psikoloji Derneğinin yayın el kitabının yedinci baskısına (APA 7) göre tabloların bileşenlerini, çizgi kullanımını, uzun ve geniş tabloların düzenlenmesini ve tabloların metindeki yeri ele alınmaktadır.

APA 7 Tablo Bileşenleri

APA stiline göre bir tablo; numara, başlık, sütun başlıkları, tablo gövdesi ve gerektiğinde notlardan oluşmaktadır. Bu bileşenlerin her biri belirli bir sırayla ve belirli bir biçimde yer almaktadır.

1. Tablo Numarası

Tablo numarası (örneğin Tablo 1) tablonun başlığının ve gövdesinin üzerinde, kalın yazı tipiyle yazılmaktadır. Tablolar metinde ilk kez anıldıkları sıraya göre numaralandırılmaktadır.

2. Tablo Başlığı

Başlık, tablo numarasının bir satır altında yer almaktadır. Kısa ama tablonun içeriğini açıkça anlatan bir başlık seçilmesi beklenmektedir. İngilizce metinlerde başlık italik yazılmakta ve sözcüklerin ilk harfleri büyük yazılmaktadır (title case).

3. Sütun Başlıkları

Her tabloda sütun başlıkları bulunmalıdır. En soldaki sütunun başlığı da dahil olmak üzere tüm sütun başlıkları ortalanmakta ve cümle düzeninde büyük harf kullanılarak yazılmaktadır. Sol sütun için uygun bir ad bulunamadığında çoğu zaman “Değişken” başlığı kullanılmaktadır.

4. Tablo Gövdesi

Gövde, başlık satırı da dahil olmak üzere tablonun tüm satır ve sütunlarını kapsamaktadır. Gövde tek, bir buçuk ya da çift satır aralığıyla yazılabilmektedir. En soldaki sütundaki bilgiler sola, diğer hücrelerdeki bilgiler ise genellikle ortaya hizalanmaktadır. Hücrelerde uzun metin bulunduğunda sola hizalama okunabilirliği artırmaktadır.

5. Tablo Notları

Tablonun altında, başlıktan ve gövdeden anlaşılamayan bilgileri açıklamak için not kullanılabilmektedir. Kısaltmaların açılımları, telif hakkı bilgisi ve anlamlılık düzeylerini gösteren yıldız işaretlerinin açıklamaları notlarda yer almaktadır. Not yalnızca gerektiğinde eklenmektedir.

APA 7 Tablo Notları: Genel, Özel ve Olasılık Notları

APA Style üç tür tablo notu tanımlamaktadır. Genel not, tablonun bütününü ilgilendiren açıklamaları içermektedir; kısaltmaların açılımı ya da tablonun başka bir kaynaktan uyarlandığına ilişkin bilgi bu notta verilmektedir. Özel not, belirli bir sütuna, satıra ya da hücreye ilişkin açıklamaları içermekte ve üst simge küçük harflerle işaretlenmektedir. Olasılık notu ise yıldız işaretlerinin hangi anlamlılık düzeyini gösterdiğini açıklamaktadır. Birden fazla not türü kullanıldığında notlar genel, özel ve olasılık sırasıyla yazılmaktadır.

Tablo başka bir kaynaktan alındıysa ya da uyarlandıysa, bu durumun genel notta belirtilmesi ve kaynağın kaynakçada yer alması gerekmektedir. Telif hakkıyla korunan bir tablonun yeniden kullanımında izin alınması gerekebileceği de unutulmamalıdır.

APA 7 Tablo Çizgileri

APA 7 tablo düzeninde çizgiler yalnızca anlaşılırlık için gerekli olduğu ölçüde kullanılmaktadır. Genel olarak tablonun en üstüne ve en altına, sütun başlıklarının altına ve sütunları gruplandıran üst başlıkların (column spanner) üzerine yatay çizgi çekilmektedir. Toplam ya da özet bilgi içeren bir satırı diğer satırlardan ayırmak için de çizgi kullanılabilmektedir.

Verileri birbirinden ayırmak için dikey çizgi kullanılmamakta, her hücrenin çevresine kenarlık eklenmemektedir. Satır ve sütunlar arasındaki ilişkiler, çizgilerle değil boşluk ve düzgün hizalama ile gösterilmektedir. Kelime işlemcilerin hazır tablo stilleri çoğu zaman tüm hücrelere kenarlık eklediği için bu ayarların elle düzenlenmesi gerekmektedir.

Tablo Oluştururken Dikkat Edilecek İlkeler

APA Style’ın tablolara ilişkin en temel ilkesi, bilginin okuyucunun kolayca anlayacağı biçimde sunulmasıdır. Tablonun, metni okumadan da anlaşılabilecek kadar bilgi içermesi beklenmektedir. Karşılaştırılacak değerlerin yan yana yerleştirilmesi, ortalama ve standart sapma gibi farklı göstergelerin aynı sütunda değil ayrı sütunlarda verilmesi önerilmektedir. Tabloda metnin geri kalanıyla aynı yazı tipinin kullanılması da bir diğer kuraldır.

Tablolar, kelime işlemcinin tablo özelliği kullanılarak oluşturulmalıdır. Sekme tuşu ya da boşluk karakterleriyle tablo görünümü elde etmek, belgenin düzenini bozmakta ve erişilebilirliği azaltmaktadır. Aynı bilginin hem metinde hem tabloda tekrar edilmemesi de dikkat edilmesi gereken bir noktadır; metinde tablonun yalnızca öne çıkan bulgularına değinilmesi yeterlidir.

Uzun ve Geniş Tablolar

Bir tablo bir sayfadan uzun olduğunda, başlık satırı yineleme özelliği kullanılarak sütun başlıklarının sonraki sayfalarda da görünmesi sağlanmaktadır. Bunun dışında ek bir düzenleme yapılması gerekmemektedir. Sayfaya sığmayacak kadar geniş tablolarda ise ilgili sayfa yatay yönlendirmeye çevrilmektedir. Yatay sayfaya geçildiğinde sayfa üst bilgisinin de yön değiştirmesi bir sorun oluşturmamaktadır.

APA 7 Tablo Yerleşimi

Tabloların metindeki yerine ilişkin iki seçenek bulunmaktadır. Birinci seçenekte tablo, metinde ilk kez anıldığı paragrafın ardından metnin içine yerleştirilmektedir. İkinci seçenekte ise her tablo kaynakçadan sonra ayrı bir sayfada yer almaktadır. Metne yerleştirilen kısa bir tablo, aynı sayfada metinle birlikte bulunuyorsa sayfanın ortasına değil üstüne ya da altına konulmakta ve tablo ile metin arasında bir boş satır bırakılmaktadır.

Her tablonun metinde numarasıyla anılması gerekmektedir. “Tablo 2’de görüldüğü gibi” ya da “(bk. Tablo 2)” gibi ifadeler bu amaçla kullanılmaktadır. Metinde hiç anılmayan bir tablo, okuyucu açısından bağlamından kopuk kalmaktadır.

Türkçe Metinlerde Tablo Düzeni

Türkçe yazılan tez ve makalelerde “Table” yerine “Tablo”, “Note” yerine “Not” ifadeleri kullanılmaktadır. Başlıkta büyük harf kullanımı, başlığın italik yazılıp yazılmayacağı ve tablo yazı tipi boyutu gibi konularda enstitülerin ve dergilerin kendi yazım kılavuzlarında APA’dan farklı kurallar belirleyebildiği görülmektedir. Bu nedenle APA 7 tablo kuralları uygulanırken öncelikle kurumun yazım kılavuzunun incelenmesi ve kılavuzla çelişen noktalarda kılavuzun esas alınması önerilmektedir. Genel APA kuralları için APA 7 kuralları rehberimize göz atabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

Tablolarda en sık karşılaşılan hatalar arasında tüm hücrelere kenarlık eklenmesi, tablo numarasının ve başlığın aynı satıra yazılması, sütun başlıklarının eksik bırakılması ve aynı tablodaki ondalık basamak sayılarının tutarsız olması yer almaktadır. Tablolarda kullanılan kısaltmaların notta açıklanmaması ve tablonun metinde hiç anılmaması da sık rastlanan sorunlardır. Bu hatalar tez teslimi öncesindeki biçim kontrolünde çoğu zaman düzeltme gerekçesi olmaktadır.

Sık Sorulan Sorular

APA 7 tablo başlığı tablonun üstüne mi altına mı yazılır?

Tablo numarası ve başlığı tablonun üstüne yazılmaktadır. Numara kalın yazılmakta, başlık ise numaranın bir satır altında yer almaktadır.

Tablolarda dikey çizgi kullanılabilir mi?

APA Style’a göre verileri ayırmak için dikey çizgi kullanılmamaktadır. Satır ve sütunlar boşluk ve hizalama ile ayrılmaktadır.

Tablo içinde tek satır aralığı kullanılabilir mi?

Evet. Tablo gövdesi tek, bir buçuk ya da çift satır aralığıyla yazılabilmektedir. Kurumun yazım kılavuzunda farklı bir kural bulunuyorsa o kural uygulanmaktadır.

Tablolar kaynakçadan sonra mı yer almalıdır?

İki seçenek de kabul edilmektedir: Tablolar metinde ilk anıldıkları yerin ardından yerleştirilebilir ya da kaynakçadan sonra ayrı sayfalarda verilebilir.