APA 7’de Sosyal Medya Kaynak Gösterme

Sosyal medya platformları, kamu kurumlarının duyurularından bilim insanlarının değerlendirmelerine, siyasetçilerin açıklamalarından toplumsal tartışmalara kadar pek çok araştırma için önemli bir veri kaynağı haline gelmiştir. Özellikle iletişim, siyaset bilimi, sosyoloji ve eğitim alanlarındaki çalışmalarda sosyal medya paylaşımlarına atıf yapılması giderek yaygınlaşmaktadır. APA 7 sosyal medya kuralları, X, Instagram, Facebook, TikTok ve LinkedIn gibi platformlardaki paylaşımların ve profil sayfalarının kaynakçada ve metin içinde nasıl gösterileceğini belirleyen kurallardır.

Sosyal medya kaynaklarına ilişkin kurallar, APA Style’ın yedinci baskısıyla birlikte ayrıntılı biçimde tanımlanmıştır. Bu yazıda sosyal medya kaynaklarının genel yapısını, platformlara göre örnekleri, profil sayfalarının gösterimini ve kaynakçaya alınmayan sosyal medya içeriklerini ele alıyoruz.

APA 7 Sosyal Medya Kaynaklarının Genel Yapısı

Sosyal medya kaynakları da diğer kaynaklar gibi yazar, tarih, başlık ve kaynak öğelerinden oluşmaktadır. Bu öğeler sosyal medya paylaşımlarında şu biçimde düzenlenmektedir:

1. Yazar

Hesap sahibinin adı, diğer kaynaklardaki gibi yazılmaktadır. Bireysel yazarlarda soyadı ve adın baş harfi, kurumlarda kurumun adı kullanılmaktadır. X, Instagram ve TikTok paylaşımlarında adın ardından köşeli ayraç içinde @ işaretiyle başlayan kullanıcı adı verilmektedir.

2. Tarih

Paylaşımın yapıldığı tarih yıl, ay ve gün olarak ayraç içinde yazılmaktadır. Metin içi atıflarda ise yalnızca yıl kullanılmaktadır.

3. Başlık

Paylaşımın ilk 20 sözcüğü başlık olarak kullanılmaktadır. Bağlantılar, etiketler (hashtag) ve emojiler birer sözcük olarak sayılmakta, ilk 20 sözcük içinde yer alıyorlarsa kaynağa eklenmektedir. Emojiler italik yazılmamaktadır.

4. Açıklama

Paylaşımda görsel, video ya da bağlantı bulunuyorsa bu durum köşeli ayraç içinde belirtilmektedir: [Image attached], [Video attached] ya da [Thumbnail with link attached]. Ardından paylaşımın türü yine köşeli ayraç içinde yazılmaktadır: [Post], [Photograph], [Video] gibi.

5. Kaynak

Platformun adı ve paylaşımın bağlantısı yazılmaktadır.

APA 7 Sosyal Medya Örnekleri

Aşağıdaki örnekler yalnızca biçimi göstermek amacıyla oluşturulmuştur; hesap adları ve bağlantılar temsilidir.

X paylaşımı: Örnek Üniversitesi [@ornekuniv]. (2024, 15 Mart). Lisansüstü başvurularımız 1 Nisan tarihinde başlıyor. Ayrıntılı bilgi için web sitemizi ziyaret edebilirsiniz #lisansüstü [Image attached] [Post]. X. https://x.com/…

APA’ya göre X paylaşımlarında başlık italik yazılmaktadır. Instagram ve TikTok paylaşımlarında da aynı biçim kullanılmaktadır; yalnızca paylaşımın türü [Photograph] ya da [Video] gibi açıklamalarla belirtilmektedir.

Facebook paylaşımı: Facebook paylaşımlarında hesabın adı yazar olarak kullanılmakta, kullanıcı adı eklenmemektedir. Paylaşımın ilk 20 sözcüğü başlık olarak verilmekte, eklenen içerik ve paylaşımın türü köşeli ayraç içinde belirtilmektedir: [Image attached] [Status update].

LinkedIn paylaşımı: LinkedIn, paylaşımlarda kesin tarih göstermek yerine paylaşımın ne kadar zaman önce yapıldığını belirttiği için mümkün olan en kesin tarih tahmin edilerek yazılmaktadır. Diğer öğeler Facebook paylaşımlarıyla aynı biçimde düzenlenmektedir. Bu nedenle LinkedIn paylaşımlarına atıf yapılırken paylaşımın görüntülendiği tarihin not edilmesi, tarihin sonradan doğru biçimde hesaplanmasını kolaylaştırmaktadır.

Metin içinde bu kaynaklara diğer kaynaklarda olduğu gibi yazar ve yıl ile atıf yapılmaktadır: (Örnek Üniversitesi, 2024).

Profil ve Sayfa Kaynakları

Bir paylaşım yerine hesabın profil sayfasının tamamına atıf yapıldığında, başlık yerine profilin ilgili sekmesinin adı yazılmaktadır; örneğin X profillerinde “Posts” ya da “Replies”, Instagram profillerinde “Posts” ya da “Tagged”. Başlığın ardından köşeli ayraç içinde [X profile], [Instagram profile], [Facebook page] ya da [LinkedIn page] gibi bir açıklama eklenmektedir. Profil sayfaları sürekli değiştiği ve arşivlenmediği için tarih yerine (n.d.) yazılmakta ve kaynağın sonunda erişim tarihi verilmektedir. Türkçe metinlerde “n.d.” yerine “t.y.” (tarih yok) kısaltmasını kullanan kurumlar da bulunmaktadır.

Kaynakçaya Alınmayan Sosyal Medya İçerikleri

Instagram ve Facebook hikayeleri gibi geçici paylaşımlar ya da platform tarafından arşivlenmeyen ve başka bir yolla erişilemeyen canlı yayınlar, okuyucunun yeniden ulaşabileceği kaynaklar değildir. APA Style bu tür içeriklerin kişisel iletişim olarak gösterilmesini öngörmektedir. Kişisel iletişimler kaynakçada yer almamakta, yalnızca metin içinde atıf yapılmaktadır. Canlı yayın kaydedilip başka bir platformda erişime açıldıysa o kayda kaynak gösterilmektedir.

Bireysel Hesaplardan Yapılan Paylaşımlar

Bir kişiye ait hesaptan yapılan paylaşımlarda yazar öğesi, diğer kaynaklarda olduğu gibi soyadı ve adın baş harfiyle yazılmaktadır. X, Instagram ve TikTok paylaşımlarında bunun ardından köşeli ayraç içinde kullanıcı adı eklenmektedir: Yılmaz, A. [@ayilmaz]. Kullanıcı adının yazılması, aynı adı taşıyan farklı kişilerin birbirinden ayırt edilmesini ve okuyucunun paylaşıma ulaşmasını kolaylaştırmaktadır. Hesabın gerçek kişi adı yerine yalnızca bir takma ad kullandığı durumlarda ise hesapta görünen ad yazar olarak kullanılmaktadır.

Metin içi atıflarda kullanıcı adı yer almamaktadır; yalnızca soyadı ya da kurum adı ile yıl yazılmaktadır: (Yılmaz, 2023).

APA 7 Sosyal Medya Kaynaklarında Etik Boyut

Sosyal medya paylaşımlarını analiz eden araştırmalarda kamuya açık bir paylaşımın kaynak olarak gösterilmesi ile bireylerin mahremiyetinin korunması arasında bir denge kurulması gerekmektedir. Kurumların ve kamu figürlerinin paylaşımlarına doğrudan atıf yapılması yaygın bir uygulamadır. Buna karşılık sıradan kullanıcıların paylaşımlarının veri olarak kullanıldığı çalışmalarda, kullanıcıların kimliğini ortaya çıkarabilecek bilgilerin yayımlanıp yayımlanmayacağı etik kurul süreçlerinde değerlendirilmektedir. Bu konuda kurumun etik kurulunun ve derginin yönergelerinin incelenmesi önerilmektedir.

YouTube Videoları

YouTube videoları APA Style’da sosyal medya paylaşımlarından ayrı olarak görsel-işitsel medya başlığı altında ele alınmaktadır. Bu kaynaklarda videoyu yükleyen hesabın adı yazar olarak kullanılmakta, videonun başlığı italik yazılmakta ve başlığın ardından [Video] açıklaması eklenmektedir. Ayrıntılı örnekler için APA 7 formatında görsel ve işitsel medya yazımıza göz atabilirsiniz.

APA 7 Sosyal Medya Kaynaklarında Dikkat Edilecek Noktalar

Sosyal medya paylaşımları silinebildiği ya da değiştirilebildiği için atıf yapılan paylaşımın ekran görüntüsünün araştırmacı tarafından saklanması yararlı olmaktadır. Paylaşımın yazarının güvenilirliği ve paylaşımın gerçekten ilgili kişi ya da kuruma ait olup olmadığı da değerlendirilmelidir. Doğrulanmış bir kurum hesabından yapılan bir duyuru ile anonim bir hesaptan yapılan bir paylaşımın kanıt değeri aynı değildir. Bu değerlendirme, kaynağın çalışmadaki ağırlığını belirlerken de dikkate alınmalıdır. Mümkün olduğunda sosyal medyada aktarılan bilginin özgün kaynağına, örneğin kurumun resmi raporuna ya da bilimsel bir makaleye ulaşılması ve o kaynağa atıf yapılması önerilmektedir.

Kaynakçayı hazırlarken zaman kazanmak isterseniz sitemizdeki APA 7 kaynakça oluşturma aracını kullanabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

APA 7 sosyal medya paylaşımında başlık nasıl yazılır?

Paylaşımın ilk 20 sözcüğü başlık olarak kullanılmaktadır. Bağlantılar, etiketler ve emojiler birer sözcük olarak sayılmaktadır.

Kullanıcı adı kaynakçada yazılır mı?

X, Instagram ve TikTok paylaşımlarında hesap adının ardından köşeli ayraç içinde kullanıcı adı verilmektedir.

Instagram hikâyesine nasıl kaynak gösterilir?

Arşivlenmeyen ve başka yolla erişilemeyen geçici paylaşımlar kişisel iletişim olarak gösterilmekte ve kaynakçaya alınmamaktadır.

Profil sayfalarında erişim tarihi gerekli mi?

Evet. Profil sayfaları sürekli değiştiği için kaynakta erişim tarihi verilmektedir.