APA 7 Başlık Düzeyleri: Beş Düzeyin Biçim Kuralları

Uzun bir akademik metinde okuyucunun yolunu bulmasını sağlayan en önemli araçlardan biri başlıklardır. İyi düzenlenmiş başlıklar, metnin hangi bölümünde bulunulduğunu ve bölümlerin birbiriyle ilişkisini ilk bakışta göstermektedir. APA 7 başlık düzeyleri, bir metindeki ana başlıklarla alt başlıkların hiyerarşisini beş düzey hâlinde tanımlayan ve her düzeyin hizalamasını, yazı biçimini ve metne geçişini belirleyen kurallardır.

Başlıklar yalnızca görsel bir düzen sağlamakla kalmamakta, ekran okuyucu kullanan okuyucuların ve dijital gezinme araçlarının metni doğru biçimde tanımasına da yardımcı olmaktadır. Bu yazıda APA Style’daki beş başlık düzeyinin biçimini, kaç düzey kullanılacağına nasıl karar verileceğini, giriş bölümündeki başlıkları ve sık yapılan hataları ele alıyoruz.

APA 7 Başlık Düzeyleri Nelerdir?

APA Style’da beş başlık düzeyi bulunmaktadır. Düzey 1 en üst düzeydeki ana başlıktır; Düzey 2, Düzey 1’in alt başlığıdır; Düzey 3, Düzey 2’nin alt başlığıdır ve bu sıralama Düzey 4 ve Düzey 5 ile devam etmektedir. Tüm düzeylerde başlıklar kalın yazılmakta ve İngilizce metinlerde sözcüklerin ilk harfleri büyük yazılmaktadır (title case). Düzeylerin biçimi şöyledir:

1. Düzey 1

Ortalanmış, kalın ve sözcüklerinin ilk harfleri büyük yazılmış başlıktır. Metin, başlığın altında yeni bir paragraf olarak başlamaktadır.

2. Düzey 2

Sola hizalanmış, kalın ve sözcüklerinin ilk harfleri büyük yazılmış başlıktır. Metin yeni bir paragraf olarak başlamaktadır.

3. Düzey 3

Sola hizalanmış, kalın ve italik yazılmış başlıktır. Metin yeni bir paragraf olarak başlamaktadır.

4. Düzey 4

Paragraf girintisiyle başlayan, kalın yazılmış ve sonunda nokta bulunan başlıktır. Metin aynı satırda, başlığın hemen ardından başlamakta ve normal bir paragraf olarak devam etmektedir.

5. Düzey 5

Paragraf girintisiyle başlayan, kalın ve italik yazılmış, sonunda nokta bulunan başlıktır. Metin aynı satırda başlamaktadır.

Düzey 4 ve Düzey 5 başlıkların metinle aynı satırda yer alması, bu başlıkları ilk üç düzeyden ayıran en belirgin özelliktir.

Kaç Başlık Düzeyi Kullanılmalı?

Kullanılacak başlık düzeyi sayısı, metnin uzunluğuna ve karmaşıklığına bağlıdır. Tek düzey gerekiyorsa Düzey 1, iki düzey gerekiyorsa Düzey 1 ve 2, üç düzey gerekiyorsa Düzey 1, 2 ve 3 kullanılmaktadır. Düzeyler atlanmamakta, her zaman en üst düzeyden başlanarak sırayla ilerlenmektedir. Kısa öğrenci ödevlerinde hiç başlık kullanılmaması da mümkündür. Başlıkların yalnızca metnin farklı bölümlerini ayırt etmek için gerektiği kadar kullanılması önerilmektedir.

APA 7 Başlık Düzeyleri ve Giriş Bölümü

APA Style’da metnin ilk paragraflarının giriş niteliğinde olduğu kabul edildiği için metin “Giriş” başlığıyla başlamamaktadır. Metnin ilk sayfasının üstünde yer alan çalışma başlığı, fiilen Düzey 1 başlık işlevi görmektedir. Giriş bölümünde alt başlık kullanılması zorunlu değildir; kullanılacaksa ilk alt başlık düzeyi için Düzey 2, bunların altındaki bölümler için Düzey 3 başlık kullanılmaktadır. Girişten sonraki ana bölümler, örneğin Yöntem, Düzey 1 başlıkla başlamaktadır.

Tezlerde ise durum farklılık gösterebilmektedir. Türkiye’deki enstitülerin çoğu tezlerde “Giriş” bölümünün ayrı bir bölüm başlığıyla yer almasını istemektedir. Bu nedenle tez yazarken kurumun yazım kılavuzu, APA’nın bu kuralının önünde gelmektedir.

APA 7 Başlık Düzeyleri Örnek Yapı

Bir araştırma makalesinde başlık yapısı genellikle şu biçimde kurulmaktadır: Yöntem bölümü Düzey 1 başlıkla başlamakta; Katılımcılar, Veri Toplama Araçları ve İşlem başlıkları Düzey 2 olarak yer almaktadır. Veri Toplama Araçları altında birden fazla ölçek tanıtılıyorsa her ölçeğin adı Düzey 3 başlık olarak yazılmaktadır. Bir ölçeğin alt boyutlarının ayrıca açıklanması gerekiyorsa Düzey 4 başlık kullanılabilmektedir. Bulgular ve Tartışma bölümleri de Düzey 1 başlıklarla devam etmektedir.

Sık Yapılan Hatalar

APA Style başlıklarla ilgili bazı hatalara özellikle dikkat çekmektedir. Bir bölümde yalnızca tek bir alt başlık bulunmamalıdır; tıpkı bir taslakta olduğu gibi, bir bölüm alt başlıklara ayrılacaksa en az iki alt başlık kullanılmalıdır. Başlıklar rakam ya da harflerle numaralandırılmamaktadır. Başlıklarda da metnin geri kalanında olduğu gibi çift satır aralığı kullanılmakta, başlıklar için tek satır aralığına geçilmemektedir. Başlıkların üstüne ya da altına, sayfanın sonuna denk gelseler bile ek boş satır eklenmemektedir.

Bunların yanı sıra aynı düzeydeki başlıkların farklı biçimlerde yazılması, Düzey 4 başlıkların sonundaki noktanın unutulması ve başlıkların bir soru cümlesi ya da uzun bir cümle biçiminde yazılması da sık rastlanan sorunlardır. Başlıkların kısa ve bölümün içeriğini açıkça tanımlayan ifadelerden oluşması beklenmektedir. Örneğin “Veriler Nasıl Toplandı ve Hangi Araçlar Kullanıldı?” gibi uzun bir başlık yerine “Veri Toplama Araçları” ifadesi hem daha sade hem de daha bilgilendiricidir.

Word’de Başlık Stillerinin Kullanılması

Başlıkların Word gibi kelime işlemcilerin stil menüsü kullanılarak oluşturulması önerilmektedir. Bu yöntem hem biçimlendirmeyi kolaylaştırmakta hem de başlıkların elektronik belgede doğru biçimde kodlanmasını sağlamaktadır. Stil menüsüyle oluşturulan başlıklar, içindekiler tablosunun otomatik oluşturulmasına da imkân tanımaktadır. Düzey 4 ve 5 başlıklar metinle aynı satırda yer aldığı için bu başlıkları biçimlendirirken önce başlık ve ardından gelen birkaç sözcük yazılmakta, ardından yalnızca başlık kısmı seçilerek stil uygulanmaktadır.

APA 7 Başlık Düzeyleri ve İçindekiler Tablosu

Tezlerde ve uzun raporlarda içindekiler tablosu, başlık hiyerarşisinin doğrudan bir yansımasıdır. Başlık düzeyleri tutarlı biçimde uygulandığında içindekiler tablosu da düzenli bir görünüm kazanmakta ve okuyucu, metnin yapısını bu tablodan kolayca izleyebilmektedir. Aynı düzeydeki bir başlığın bir bölümde Düzey 2, başka bir bölümde Düzey 3 olarak biçimlendirilmesi ise içindekiler tablosunda hemen fark edilen bir tutarsızlığa yol açmaktadır. Bu nedenle metin tamamlandıktan sonra içindekiler tablosunun güncellenmesi ve başlık düzeylerinin bu tablo üzerinden son kez kontrol edilmesi önerilmektedir. İçindekiler tablosunda hangi düzeye kadar başlık gösterileceği ise enstitülerin yazım kılavuzlarında ayrıca belirlenebilmektedir.

Türkçe Tezlerde Başlık Numaralandırma

APA Style başlıkların numaralandırılmamasını öngörmekle birlikte Türkiye’deki birçok enstitü tez başlıklarının “1.”, “1.1.”, “1.1.1.” biçiminde numaralandırılmasını istemektedir. Bazı enstitüler ise bölüm başlıklarının tamamen büyük harfle yazılmasını öngörmektedir. Bu farklılıklar, APA’nın kaynak gösterme sistemini benimseyen enstitülerin sayfa düzeni konusunda kendi kurallarını uyguladığını göstermektedir. Bu nedenle başlık düzeni belirlenirken kurumun yazım kılavuzu esas alınmalıdır. Genel APA kuralları için APA 7 kuralları rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

APA 7 başlık düzeyleri numaralandırılır mı?

APA Style’a göre başlıklar rakam ya da harflerle numaralandırılmamaktadır. Ancak birçok enstitü tezlerde numaralandırma istemektedir; bu durumda kılavuz esas alınmaktadır.

Düzey 3 başlık italik mi yazılır?

Evet. Yedinci baskıya (APA 7) göre Düzey 3 başlık sola hizalanmış, kalın ve italik yazılmaktadır.

Tek bir alt başlık kullanılabilir mi?

APA Style, bir bölümde yalnızca tek bir alt başlık bulunmamasını önermektedir. Alt başlık kullanılacaksa en az iki alt başlık olmalıdır.

Metin “Giriş” başlığıyla başlamalı mı?

APA Style’a göre makale ve ödevlerde “Giriş” başlığı kullanılmamaktadır. Tezlerde ise enstitülerin çoğu ayrı bir Giriş bölümü istemektedir.