APA 7’de Sayı ve İstatistik Yazımı

Nicel araştırmaların bulgular bölümü, büyük ölçüde sayılardan ve istatistiksel göstergelerden oluşmaktadır. Bu sayıların doğru hesaplanması kadar okuyucuya tutarlı ve standart bir biçimde sunulması da önem taşımaktadır. APA 7 istatistik yazımı, sayıların ne zaman rakamla ne zaman yazıyla gösterileceğini, ondalık basamak sayısını, istatistiksel sembollerin yazımını ve p değerlerinin raporlanmasını belirleyen kurallar bütünüdür.

Hakemler ve jüri üyeleri, istatistiklerin raporlanma biçimindeki tutarsızlıkları kolaylıkla fark etmektedir. Aynı tabloda farklı ondalık basamak sayılarının kullanılması ya da sembollerin bazen italik bazen düz yazılması, çalışmanın özensiz hazırlandığı izlenimini vermektedir. Bu yazıda Amerikan Psikoloji Derneğinin sayılar ve istatistik rehberine dayanarak temel kuralları ele alıyoruz.

Sayılar: Rakam mı Yazı mı?

APA Style’da genel kural, sıfırdan dokuza kadar olan sayıların yazıyla, 10 ve daha büyük sayıların rakamla yazılmasıdır. Ancak bu kuralın önemli istisnaları bulunmaktadır. Aşağıdaki durumlarda dokuzdan küçük sayılar da rakamla yazılmaktadır:

1. İstatistik ve Ölçü Birimleri

İstatistiksel ya da matematiksel ifadelerde kullanılan sayılar ve ölçü biriminden hemen önce gelen sayılar rakamla yazılmaktadır: 5 mg, 3 cm, 2 × 2 desen.

2. Yüzde, Oran ve Ondalık Sayılar

Yüzdeler, oranlar, ondalık sayılar ve yaygın olmayan kesirler rakamla gösterilmektedir.

3. Zaman, Tarih ve Yaş

Süreler, saatler, tarihler ve yaşlar rakamla yazılmaktadır: 4 hafta, 8 yaşındaki çocuklar.

4. Ölçek Puanları

Puanlar ve ölçek noktaları rakamla yazılmaktadır: 5’li Likert tipi ölçek, 6 puan.

5. Sıralı Dizilerdeki Yerler

Bir isimden sonra gelen ve sıralı bir dizide yer belirten sayılar rakamla yazılmaktadır: Tablo 2, Şekil 3, Madde 4.

Buna karşılık cümleye, başlığa ya da alt başlığa başlayan sayılar yazıyla yazılmaktadır. Mümkün olduğunda cümle, sayıyla başlamayacak biçimde yeniden düzenlenmelidir. “Bir bölü üç” gibi yaygın kesirler de yazıyla gösterilmektedir.

APA 7 İstatistik Yazımı ve Ondalık Basamaklar

Değeri 1’i aşabilen bir istatistik 1’den küçük olduğunda ondalık ayırıcıdan önce sıfır yazılmaktadır. Değeri 1’den büyük olamayan istatistiklerde ise, örneğin korelasyon katsayılarında, oranlarda ve anlamlılık düzeylerinde, ondalık ayırıcıdan önce sıfır yazılmamaktadır: r = .45, p = .03.

Ondalık basamak sayısı için şu genel ilkeler önerilmektedir: Anket ve ölçek gibi tam sayılı ölçeklerle elde edilen verilerin ortalama ve standart sapmaları bir ondalık basamakla raporlanmaktadır. Diğer ortalama ve standart sapmalar, korelasyonlar, oranlar ve t, F ve ki-kare gibi çıkarımsal istatistikler iki ondalık basamakla raporlanmaktadır. Bunlar genel ilkelerdir; temel ölçüt, sayıların kesinliği korunarak mümkün olduğunca yuvarlanmasıdır.

APA 7 İstatistik Yazımı: p Değerleri

p değerleri iki ya da üç ondalık basamakla, kesin değer olarak raporlanmaktadır: p = .006 ya da p = .03. Değeri .001’den küçük olan p değerleri ise p < .001 biçiminde yazılmaktadır. Tablolarda da kesin p değerlerinin verilmesi, yalnızca .001’den küçük değerlerin “< .001” olarak gösterilmesi önerilmektedir. p değerinin “p = .000” biçiminde yazılması, istatistik programlarının çıktısından doğrudan aktarılan ve APA Style’a uymayan yaygın bir hatadır.

İstatistiksel Sembollerin Yazımı

İstatistiksel sembol olarak kullanılan harfler ve cebirsel değişkenler italik yazılmaktadır: M, SD, t, F, p, N, n. Yunan harfleri ise italik değil düz yazılmaktadır: α, β, χ². Matematiksel işlemcilerin, örneğin eşittir, artı, eksi, büyüktür ve küçüktür işaretlerinin önüne ve arkasına birer boşluk bırakılmaktadır. Negatif bir değer belirtilirken eksi işaretinin yalnızca önüne boşluk bırakılmaktadır.

Bir istatistik matematiksel bir işlemciyle birlikte kullanıldığında sembolü yazılmaktadır: M = 7.7. Metin içinde ise istatistiğin sembolü değil adı kullanılmaktadır: “ortalamalar karşılaştırıldığında” gibi. M, SD, F, t, df, p ve N gibi standart istatistik sembollerinin metinde tanımlanması gerekmemektedir. Buna karşılık ANOVA, CI, RMSEA ve SEM gibi kısaltmaların ilk kullanımda açılımlarıyla birlikte verilmesi gerekmektedir.

APA 7 İstatistik Yazımı Örnekleri

Aşağıdaki örnekler yalnızca biçimi göstermek amacıyla oluşturulmuştur. Bağımsız örneklemler t testi sonucu şu biçimde raporlanabilmektedir: Deney grubunun puanları (M = 3.8, SD = 0.6) kontrol grubunun puanlarından (M = 3.2, SD = 0.7) anlamlı düzeyde yüksektir, t(98) = 4.61, p < .001. Bir korelasyon ise şu biçimde raporlanabilmektedir: Çalışma süresi ile sınav başarısı arasında orta düzeyde pozitif bir ilişki bulunmaktadır, r(120) = .38, p = .002.

APA 7 istatistik yazımı açısından bu örneklerde sembollerin italik yazıldığına, işlemcilerin iki yanında boşluk bırakıldığına ve korelasyon ile p değerinde ondalık ayırıcıdan önce sıfır kullanılmadığına dikkat edilmelidir.

APA 7 İstatistik Yazımı: Büyük ve Ardışık Sayılar

APA Style’a göre 1.000 ve daha büyük sayıların çoğunda üçlü basamak grupları arasına ayırıcı konulmaktadır. İngilizce metinlerde bu ayırıcı virgüldür; Türkçe yazımda ise binlik ayırıcı olarak nokta kullanılmaktadır. Sayfa numaralarında, serbestlik derecelerinde, seri numaralarında ve sıcaklık derecelerinde ise binlik ayırıcı kullanılmamaktadır. Ölçü birimlerinin kısaltmaları çoğul yapılmamaktadır.

Art arda gelen iki sayısal niteleyicide karışıklığı önlemek için biri yazıyla, diğeri rakamla yazılmaktadır. İngilizce metinlerde “ten 7-point scales” örneğinde olduğu gibi ilk sayı yazıyla, ikincisi rakamla gösterilmektedir. Türkçe metinlerde de “on adet 7’li ölçek” gibi bir ifadeyle aynı açıklık sağlanabilmektedir. Bu küçük ayrıntılar, özellikle yöntem bölümünde ölçme araçları tanıtılırken metnin anlaşılırlığını artırmaktadır.

Metin ile Tablo Arasındaki Denge

APA Style, aynı istatistiklerin hem metinde hem tabloda ya da şekilde tekrar edilmemesini önermektedir. Az sayıda istatistik metin içinde verilebilirken çok sayıda değer içeren sonuçların tabloda sunulması daha uygundur. Tablo kullanıldığında metinde yalnızca öne çıkan bulgulara değinilmesi ve okuyucunun ayrıntılar için tabloya yönlendirilmesi yeterlidir. Bu yaklaşım bulgular bölümünü hem daha kısa hem de daha okunaklı hale getirmektedir.

Türkçe Metinlerde Ondalık Ayırıcı

APA Style’da ondalık ayırıcı olarak nokta kullanılmaktadır. Türkçe yazım kurallarında ise ondalık ayırıcı virgüldür. Bu nedenle Türkçe yazılan çalışmalarda hangi işaretin kullanılacağı, enstitülerin ve dergilerin yazım kılavuzlarına göre değişebilmektedir. Bazı kurumlar APA’ya bağlı kalarak nokta kullanılmasını, bazıları ise Türkçe yazım kurallarına uygun olarak virgül kullanılmasını istemektedir. Hangi biçim seçilirse seçilsin metinde, tablolarda ve şekillerde tutarlı biçimde uygulanması gerekmektedir. Genel APA kuralları için APA 7 kuralları rehberimize göz atabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

APA 7 istatistik yazımı için p = .000 yazılabilir mi?

Hayır. .001’den küçük p değerleri p < .001 biçiminde raporlanmaktadır.

Korelasyon katsayısında sıfır yazılır mı?

Hayır. Değeri 1’den büyük olamayan istatistiklerde ondalık ayırıcıdan önce sıfır yazılmamaktadır.

İstatistiksel semboller italik mi yazılır?

Latin harfleriyle yazılan istatistiksel semboller italik, Yunan harfleri ise düz yazılmaktadır.

Kaç ondalık basamak kullanılmalıdır?

Çıkarımsal istatistikler ve korelasyonlar genellikle iki, p değerleri iki ya da üç ondalık basamakla raporlanmaktadır.