Proofreading Hizmeti Seçerken Dikkat Edilmesi Gereken 8 Kriter

Makale ya da tez için dil desteği almaya karar veren araştırmacıların önünde çok sayıda seçenek bulunmaktadır. Serbest çalışan editörlerden uluslararası firmalara, yerel redaksiyon bürolarından çevrim içi platformlara kadar uzanan bu geniş yelpazede doğru tercihi yapmak her zaman kolay değildir. Proofreading hizmeti seçerken yalnızca fiyata ya da teslim süresine bakmak, çoğu zaman beklenen kaliteyi sağlamamaktadır.

Yanlış bir seçim, hakemden yeniden dil eleştirisi alınmasına, revizyon sürecinin uzamasına ve ek maliyetlere yol açabilmektedir. Bu yazıda proofreading hizmeti seçerken dikkat edilmesi gereken sekiz temel kriteri ele alarak, güvenilir bir hizmet sağlayıcıyı diğerlerinden ayıran özellikleri açıklıyoruz.

Proofreading Hizmeti Seçerken Neden Dikkatli Olunmalıdır?

Proofreading, metnin yayına ya da teslime gitmeden önceki son kontrolüdür. Bu aşamadan sonra metin üzerinde genellikle başka bir müdahale yapılmamaktadır. Dolayısıyla son okumada gözden kaçan her hata doğrudan editörün, hakemin ya da jürinin önüne gelmektedir. Akademik metinlerde dil kalitesinin neden belirleyici olduğunu ayrıntılı biçimde ele aldığımız  proofreading akademik metinlerde neden vazgeçilmezdir başlıklı yazımızda  inceleyebilirsiniz. Diğer yandan “proofreading” adı altında sunulan hizmetlerin kapsamı firmadan firmaya büyük farklılık göstermektedir. Bazı sağlayıcılar yalnızca otomatik yazım denetimi yaparken bazıları alan uzmanı editörlerle kapsamlı bir son okuma sunmaktadır. Bu farkı görebilmek için aşağıdaki kriterleri tek tek değerlendirmek gerekmektedir.

Proofreading Hizmeti Seçerken Dikkat Edilmesi Gereken 8 Kriter

1. Editörün Alan Uzmanlığı

Akademik bir metni yalnızca dil bilgisi açısından değil, alanın terminolojisi açısından da doğru okuyabilmek gerekmektedir. Tıp, mühendislik, hukuk ya da sosyal bilimler gibi alanların her birinin kendine özgü bir terim dağarcığı ve yazım geleneği bulunmaktadır. Alanına yabancı bir editör, doğru bir teknik terimi “düzelterek” anlamı bozabilmektedir. Bu nedenle hizmet sağlayıcının metninizin alanında uzman bir editöre yönlendireceğinden emin olmak önemlidir.

2. Hizmet Kapsamının Açıkça Tanımlanması

Proofreading ile editing arasındaki sınır her zaman net çizilmemektedir. Teklif aşamasında hangi kontrollerin yapılacağı, cümle yapısına müdahale edilip edilmeyeceği ve atıf-kaynakça uyumunun kapsama dahil olup olmadığı açıkça belirtilmelidir. İki hizmet arasındaki ayrımı proofreading ve editing farkı başlıklı yazımızda karşılaştırmalı olarak inceleyebilirsiniz.

3. Değişikliklerin Takip Edilebilir Biçimde Sunulması

Güvenilir bir proofreading hizmeti, yapılan her değişikliği “Değişiklikleri İzle” (Track Changes) özelliğiyle görünür kılmaktadır. Bu sayede yazar hangi düzeltmenin neden yapıldığını görebilmekte, istemediği değişiklikleri reddedebilmektedir. Yalnızca temize çekilmiş bir dosya teslim eden hizmetler, yazarın kendi metni üzerindeki kontrolünü zayıflatmaktadır.

4. Hedef Dergi ve Kılavuz Bilgisi

Her dergi ve her enstitü farklı yazım kurallarını uygulamaktadır. APA 7, Vancouver ya da Chicago gibi atıf stillerine; İngiliz ya da Amerikan İngilizcesi tercihine; başlık ve tablo biçimlerine hakim bir editör, metni yalnızca hatasız değil, hedefe uygun hale de getirmektedir. Proofreading hizmeti ile birlikte bu hizmeti almadan önce dergi kılavuzunu ya da enstitü yönergesini editörle paylaşabilmeniz önemli bir avantajdır.

5. Gizlilik ve Veri Güvenliği

Yayımlanmamış bir makale ya da tez, yazarın özgün fikirlerini ve henüz paylaşılmamış verilerini içermektedir. Bu nedenle hizmet sağlayıcının dosyaları nasıl sakladığı, kimlerle paylaştığı ve iş bitiminde ne kadar süre muhafaza ettiği önemlidir. Gizlilik taahhüdü vermeyen ya da bu konuda net bilgi sunmayan hizmetlerden kaçınılmalıdır.

6. Teslim Süresi ve Esneklik

Dergi revizyonları ve tez teslimleri çoğu zaman sıkı takvimlere bağlıdır. Hizmet sağlayıcının metnin uzunluğuna göre gerçekçi bir teslim süresi sunması ve bu süreye uyması beklenmektedir. Çok kısa sürede çok uzun metinleri teslim etmeyi vaat eden hizmetlerde ise kalite kaybı riski bulunduğu unutulmamalıdır.

7. Revizyon ve Destek İmkanı

Proofreading sonrasında yazar, bazı düzeltmeler hakkında soru sormak ya da hakem raporu doğrultusunda eklediği bölümleri yeniden kontrol ettirmek isteyebilmektedir. İş tesliminden sonra da iletişimin sürdüğü, makul bir süre içinde ek kontrol imkanı sunan hizmetler bu açıdan daha güvenilirdir.

8. Proofreading Sertifikası

Pek çok uluslararası dergi, metnin profesyonel bir dil kontrolünden geçtiğini belgeleyen bir sertifika talep etmektedir. Hizmet sağlayıcının bu sertifikayı sunup sunmadığı ve sertifikanın doğrulanabilir olup olmadığı önceden öğrenilmelidir. Bu konuyu proofreading sertifikası dergiler tarafından nasıl doğrulanır başlıklı yazımızda ele almıştık.

Güvenilmez Proofreading Hizmetinin İşaretleri

Bazı uyarı işaretleri, hizmet almadan önce sağlayıcıyı yeniden değerlendirmeniz gerektiğini göstermektedir:

• Metin hakkında bilgi sahibi olmadan kesin fiyat ve süre vaat edilmesi
• Editörlerin alanı ve deneyimi hakkında bilgi verilmemesi
• Değişikliklerin izlenebilir biçimde sunulmaması
• Gizlilik konusunda yazılı bir taahhüt bulunmaması
• Piyasa ortalamasının çok altında fiyat teklif edilmesi

Bu işaretlerden birkaçının bir arada görülmesi, hizmetin otomatik araçlara dayandığına ya da yeterli uzmanlıktan yoksun olduğuna işaret edebilmektedir.

Proofreading Hizmeti Seçerken Örnek Bir Değerlendirme Yapın

Kararsız kaldığınızda metninizin bir ya da iki sayfalık bölümünü örnek olarak kontrol ettirmeniz en güvenilir yöntemdir. Örnek düzeltmeler, editörün alan bilgisini, müdahale düzeyini ve yorumlarının niteliğini somut biçimde görmenizi sağlamaktadır. Bu yöntemi, hizmet almayı düşündüğünüz her sağlayıcıdan talep edebilirsiniz. Kapsam ve süreç hakkında fikir edinmek için proofreading ve İngilizce redaksiyon hizmet sayfalarımızı da inceleyebilirsiniz.

Proofreading Hizmeti Seçerken Sorulması Gereken Sorular

Teklif aşamasında hizmet sağlayıcıya yöneltilecek birkaç soru, yukarıdaki kriterlerin karşılanıp karşılanmadığını hızla anlamanızı sağlamaktadır. Proofreading hizmeti seçerken aşağıdaki soruların yanıtlarını yazılı olarak almanız önerilmektedir:

• Metnim hangi alanda deneyimli bir editöre yönlendirilecek?
• Hizmet kapsamında cümle yapısına müdahale ediliyor mu, yoksa yalnızca hatalar mı düzeltiliyor?
• Tablolar kontrol kapsamına dahil mi?
• Düzeltmeler Değişiklikleri İzle özelliğiyle mi teslim edilecek?
• Teslim sonrasında sorularım için ne kadar süre destek alabilirim?
• Dosyalarım iş bitiminde nasıl saklanıyor ya da siliniyor?

Bu sorulara açık ve tutarlı yanıt veren bir hizmet sağlayıcı, sürecin geri kalanında da şeffaf davranacaktır. Belirsiz ya da kaçamak yanıtlar ise ileride yaşanabilecek sorunların erken bir işareti olarak değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

En ucuz proofreading hizmeti tercih edilmeli midir?

Fiyat önemli bir ölçüt olmakla birlikte tek başına belirleyici olmamalıdır. Piyasa ortalamasının çok altındaki teklifler, çoğu zaman alan uzmanı olmayan editörlerle ya da otomatik araçlarla çalışıldığına işaret etmektedir. Bu durum, ilerleyen aşamada ek düzenleme maliyetine yol açabilmektedir.

Proofreading hizmeti alırken hangi dosyaları paylaşmalıyım?

Metnin kendisine ek olarak hedef derginin yazım kılavuzunu ya da enstitü yönergesini, varsa hakem raporunu ve tercih ettiğiniz İngilizce türünü (İngiliz ya da Amerikan) paylaşmanız, editörün metni hedefe uygun biçimde kontrol etmesini kolaylaştırmaktadır.

Proofreading sonrası metnimde yine hata çıkarsa ne yapmalıyım?

Güvenilir hizmet sağlayıcılar, kendi gözden kaçırdıkları hataları ek ücret talep etmeden düzeltmektedir. Hizmet almadan önce bu konudaki politikayı sormanız ve yazılı olarak teyit almanız önerilmektedir.