Revizyon Sonrası Proofreading: Hakem Düzeltmelerinden Sonra Metninizi Nasıl Kontrol Etmelisiniz?

Dergiden “major revision” ya da “minor revision” kararı gelmesi, makalenin yayın yolunda önemli bir eşiği geçtiğini göstermektedir. Ancak hakem önerileri doğrultusunda yapılan eklemeler, silmeler ve yeniden yazılan paragraflar, metne yeni hatalar da taşıyabilmektedir. Revizyon sonrası proofreading, düzeltilmiş metnin yeniden gönderilmeden önce bu yeni hatalardan arındırılmasını ve bütünlüğünün korunmasını sağlayan son kontrol aşamasıdır.

Revizyon sürecinde yazarlar genellikle hakem yorumlarına yanıt vermeye odaklanmakta, metnin geneline yeniden bakmaya ise vakit ayıramamaktadır. Bu yazıda revizyon sonrasında hangi hataların ortaya çıktığını, kontrolün nasıl planlanması gerektiğini ve yanıt mektubunun neden bu sürece dahil edilmesi gerektiğini ele alıyoruz.

Revizyon Sonrası Proofreading Neden Gereklidir?

İlk gönderimden önce proofreading yapılmış bir makale, revizyon sürecinde önemli ölçüde değişebilmektedir. Yeni analizler eklenmekte, tartışma bölümü genişletilmekte, kaynaklar güncellenmekte ve bazı bölümler tamamen yeniden yazılmaktadır. Bu değişiklikler çoğu zaman kısa sürede ve baskı altında yapıldığından ilk metindeki dil kalitesi korunamamaktadır.

Üstelik hakemler revize edilmiş metni ilk metinle karşılaştırarak okumaktadır. Yeni eklenen bölümlerdeki dil sorunları bu karşılaştırmada daha belirgin hale gelmekte ve “language still needs improvement” gibi yorumlarla ikinci bir revizyon turuna yol açabilmektedir. Hakem yorumlarının dil boyutunu hakemlerden dil eleştirisi almamak için proofreading neden şart başlıklı yazımızda ele almıştık.

Revizyon Sürecinde Ortaya Çıkan Tipik Hatalar

Yeni Eklenen Bölümlerde Üslup Farkı

Revizyonda eklenen paragraflar, metnin geri kalanından farklı bir dönemde ve farklı bir dikkatle yazıldığından üslup açısından göze batabilmektedir. Terim tercihi, cümle uzunluğu ve zaman kullanımı metnin genelinden ayrışabilmektedir.

Numaralandırma ve Gönderme Hataları

Yeni bir tablo ya da şekil eklendiğinde veya mevcut olanlardan biri çıkarıldığında, metin içindeki “Tablo 3’te görüldüğü gibi” türündeki göndermeler geçersiz hale gelebilmektedir. Bölüm numaraları ve ek göndermeleri de aynı riski taşımaktadır.

Atıf ve Kaynakça Uyumsuzluğu

Hakemlerin önerdiği yeni kaynaklar metne eklenirken kaynakçaya aktarılmaması ya da çıkarılan bir atıfın kaynakçada kalması sık karşılaşılan bir durumdur. Kaynakça biçiminin dergi stiline uygunluğu da bu aşamada bozulabilmektedir.

Kelime Sınırının Aşılması

Revizyonda yapılan eklemeler, özetin ya da ana metnin dergi tarafından belirlenen kelime sınırını aşmasına neden olabilmektedir. Bu durum, makalenin teknik kontrol aşamasında iade edilmesine yol açabilmektedir.

Revizyon Sonrası Proofreading Nasıl Planlanmalıdır?

Revizyon süreci genellikle dergi tarafından belirlenen bir takvime bağlı olduğu için proofreading aşamasının bu takvime baştan dahil edilmesi gerekmektedir. Hakem yorumlarına yanıt vermek ve metni düzeltmek için ayrılan sürenin son birkaç günü dil kontrolüne bırakıldığında, hem yazar hem de editör daha rahat çalışabilmektedir. Planlama yapılırken metnin ne kadarının değiştiği, yeni eklenen bölümlerin uzunluğu ve yanıt mektubunun kapsamı göz önünde bulundurulmalıdır.

Revize edilen metnin kontrolü, ilk gönderim öncesindeki proofreading’den farklı bir planlama gerektirmektedir. Aşağıdaki adımlar süreci daha verimli hale getirmektedir:

1. Değişiklikleri işaretli tutun: Revizyonu “Değişiklikleri İzle” özelliği açıkken yapmak, editörün yalnızca değişen bölümlere odaklanmasını ve maliyetin düşmesini sağlamaktadır.
2. Hakem raporunu paylaşın: Editörün hakemin hangi dil sorunlarına dikkat çektiğini bilmesi, kontrolün bu noktalara yoğunlaşmasına imkan tanımaktadır.
3. Metnin bütününe kısa bir okuma ekleyin: Yalnızca değişen bölümlerin kontrol edilmesi maliyeti düşürse de yeni bölümlerin metnin geneliyle uyumu için bütüncül bir okuma önerilmektedir.
4. Yanıt mektubunu da kontrole dahil edin: Hakeme yazılan yanıt mektubu, editörün ve hakemin ilk okuduğu belgedir.
5. Son biçim kontrolünü yapın: Numaralandırma, göndermeler, kaynakça ve kelime sınırı yeniden gönderimden önce kontrol edilmelidir.

Yanıt Mektubunda Dil Neden Önemlidir?

Hakemler revizyonu değerlendirirken çoğu zaman önce yanıt mektubunu okumakta, ardından metindeki değişikliklere bu mektup üzerinden ulaşmaktadır. Dolayısıyla yanıt mektubu, revize edilmiş makalenin bir tür yol haritası işlevi görmektedir. Bu belgenin düzenli, okunaklı ve dil açısından özenli olması, hakemin değişiklikleri kolayca takip etmesini sağlamaktadır.

“Response to reviewers” olarak adlandırılan yanıt mektubu, yazarın hakem önerilerini nasıl değerlendirdiğini gösteren resmi bir belgedir. Dil hataları içeren, savunmacı ya da belirsiz bir üslupla yazılmış bir yanıt mektubu, hakemin revizyonu değerlendirme biçimini olumsuz etkileyebilmektedir. Nazik, açık ve her yorumu tek tek karşılayan bir dil kullanılması gerekmektedir.

Yanıt mektubunda hakemin yorumuna teşekkür edilmesi, yapılan değişikliğin satır ya da sayfa numarasıyla belirtilmesi ve katılınmayan önerilerin bilimsel gerekçelerle açıklanması önerilmektedir. Bu belgenin de makaleyle birlikte proofreading sürecinden geçirilmesi, revizyonun kabul edilme olasılığını artırmaktadır.

Revizyon Sonrası Proofreading ile İlk Proofreading Arasındaki Fark

İlk proofreading metnin tamamını eşit dikkatle ele alırken revizyon sonrası proofreading, değişen bölümlere ve bu bölümlerin metnin geri kalanıyla uyumuna odaklanmaktadır. Akademik proofreading sürecinin genel çerçevesini proofreading akademik metinlerde neden vazgeçilmezdir başlıklı yazımızda bulabilirsiniz. Revizyon kapsamı geniş ve yeniden yazılan bölümler fazlaysa proofreading yerine makale redaksiyonu hizmeti daha uygun olabilmektedir.

Revizyon Sonrası Proofreading İçin Kısa Kontrol Listesi

Revize edilen makaleyi yeniden göndermeden önce aşağıdaki maddeleri tek tek kontrol etmeniz, gözden kaçan sorunları büyük ölçüde azaltmaktadır:

• Hakem raporundaki her yoruma metinde ve yanıt mektubunda karşılık verildi mi?
• Yeni eklenen paragrafların terim, zaman ve üslup tercihi metnin geneliyle uyumlu mu?
• Tablo, şekil ve bölüm numaraları ile metin içi göndermeler güncel mi?
• Yeni eklenen atıflar kaynakçada, çıkarılanlar ise kaynakçadan kaldırıldı mı?
• Özet ve ana metin derginin kelime sınırları içinde mi?
• “Değişiklikleri İzle” ile işaretli sürüm ve temiz sürüm dergi talimatına uygun biçimde hazırlandı mı?

Bu listeyi revizyon sonrası proofreading öncesinde kendiniz uygulamanız, editörün çalışmasını da hızlandırmakta ve maliyeti düşürmektedir. Revizyon sürecinde yeniden yazılan bölümlerde İngilizce kullanım sorunları yaşanıyorsa İngilizce makalelerde en sık yapılan dil hataları yazımıza da göz atabilirsiniz.

Kısa Revizyon Sürelerinde Önceliklendirme

Dergilerin revizyon için verdiği süre çoğu zaman sınırlıdır. Bu nedenle dil kontrolüne ayrılacak zamanın baştan planlanması gerekmektedir. Süre kısıtlı olduğunda öncelik yeni eklenen ya da büyük ölçüde değiştirilen paragraflara, özete ve yanıt mektubuna verilmelidir. Ardından değişikliklerin metnin geri kalanıyla terim ve üslup açısından uyumu gözden geçirilmelidir. Revizyon sonrası proofreading için editöre teslim tarihinden birkaç gün önce ulaşılması, sürecin aceleye gelmeden tamamlanmasını sağlamaktadır.

Sık Sorulan Sorular

İlk gönderimde proofreading yaptırdıysam revizyonda yeniden gerekir mi?

Revizyon kapsamında metne yeni bölümler eklendiyse ya da mevcut bölümler önemli ölçüde değiştiyse evet. Yalnızca birkaç kelimelik düzeltmeler yapıldıysa yazarın kendi kontrolü yeterli olabilmektedir.

Yalnızca değişen bölümleri kontrol ettirmek mümkün müdür?

Evet. Değişikliklerin izlenebilir biçimde işaretlendiği bir dosya gönderildiğinde editör yalnızca bu bölümlere odaklanabilmektedir. Ancak yeni bölümlerin metnin geneliyle uyumunun da gözden geçirilmesi önerilmektedir.

Revizyon süresi kısaysa ne yapılmalıdır?

Dergiler genellikle revizyon için belirli bir süre tanımaktadır. Süre yetersizse editörden ek süre talep edilebilmektedir. Proofreading için de bu takvim içinde birkaç günlük pay bırakılması önerilmektedir.