İngilizce Makale Gönderim Öncesi Kontrol Listesi: Dergiye Göndermeden Önce 10 Kritik Nokta

Uluslararası bir dergiye İngilizce bir akademik makale göndermek, yalnızca makalenin yazımının tamamlanması anlamına gelmez. Makale gönderimi için doğru dergi seçimi, derginin yazım ve gönderim kurallarına uyulması, başlık ve özetin dikkatli hazırlanması, kaynakların kontrol edilmesi ve metnin İngilizce açısından son kez gözden geçirilmesi de gönderim sürecinin önemli parçalarıdır.

Özellikle SCI/SCIE, SSCI, AHCI veya Scopus kapsamındaki dergilere gönderilecek makalelerde küçük görülen bazı eksiklikler editör değerlendirmesinin uzamasına veya makalenin yeniden düzenlenmesinin istenmesine neden olabilir. Bu nedenle makalenizi gönder butonuna basmadan önce sistematik bir son kontrol yapmak faydalıdır. Bu yazıda, İngilizce makale gönderim öncesinde kontrol edilmesi gereken 10 kritik noktayı adım adım ele alıyoruz.

1. Doğru Dergiyi Seçtiğinizden Emin Olun

Bir makalenin iyi yazılmış olması, her dergi için uygun olduğu anlamına gelmez. Gönderimden önce ilk olarak derginin Aims & Scope bölümünü inceleyin. Derginin yayınladığı makalelerin konusunun, yönteminin ve akademik seviyesinin çalışmanızla ne kadar örtüştüğünü değerlendirin.

Makalenizi bir dergiye göndermeden önce şu sorulara cevap vermeye çalışın:

• Makalem derginin konu kapsamına giriyor mu?
• Dergi benim araştırma alanımda benzer çalışmalar yayımlıyor mu?
• Makalenin yöntemi ve araştırma türü derginin yayın profiline uygun mu?
• Derginin hedeflediği okuyucu kitlesi kim?
• Benzer konulardaki güncel çalışmalar bu dergide yayımlanmış mı?

Özellikle yalnızca derginin indekslendiği veritabanına bakarak seçim yapmak yerine, son dönemde yayımlanan makaleleri incelemek daha sağlıklı bir değerlendirme yapmanıza yardımcı olabilir. Çalışmanızın konusu ile derginin yayın kapsamı arasında belirgin bir uyumsuzluk varsa, makaleniz bilimsel açıdan güçlü olsa bile uygunluk sorunu yaşanabilir.

2. Derginin Author Guidelines Sayfasını Baştan Sona Kontrol Edin

İngilizce makale gönderirken en sık yapılan hatalardan biri, derginin Author Guidelines veya Instructions for Authors bölümünün yeterince dikkatli incelenmemesidir. Her derginin gönderim koşulları farklı olabilir. Örneğin dergi;

• belirli bir kelime sınırı,
• özel bir makale yapısı,
• belirli bir referans sistemi,
• özel tablo ve şekil formatı,
• belirli bir başlık düzeni,
• yapılandırılmış abstract,
• belirli sayıda anahtar kelime,
• ayrı title page,
• anonimleştirilmiş manuscript,
• özel dosya formatları

talep edebilir.

Bu nedenle makalenizi göndermeden önce yalnızca dilini değil, derginin güncel gönderim kurallarına uygunluğunu da kontrol etmeniz gerekir.

Hızlı kontrol:

☐ Kelime sınırı uygun mu?
☐ Makale türü doğru seçilmiş mi?
☐ Abstract formatı uygun mu?
☐ Anahtar kelime sayısı doğru mu?
☐ Kaynak gösterme sistemi uygun mu?
☐ Tablo ve şekiller istenen formatta mı?
☐ Dosya formatı doğru mu?
☐ Title page gerekiyorsa hazır mı?

3. Başlık ve Abstract’ı Ayrı Bir Son Kontrolden Geçirin

Makalenin başlığı ve abstract bölümü, çalışmanın geri kalanından bağımsız olarak ayrıca değerlendirilmelidir. Çünkü editör veya okuyucu çoğu zaman çalışmanın tamamını okumadan önce başlık ve abstract üzerinden makalenin konusu hakkında ilk izlenimi edinir.

İyi bir akademik başlık;

• çalışmanın konusunu açıkça göstermeli,
• gereksiz uzunluktan kaçınmalı,
• belirsiz ifadeler içermemeli,
• mümkün olduğunca araştırmanın temel odağını yansıtmalıdır.

Abstract ise çalışmanın amacı, yöntemi, temel bulguları ve sonucunu derginin istediği format içerisinde açık biçimde sunmalıdır.

Abstract’ı kontrol ederken şu soruları sorun:

Çalışmanın amacı açık mı?

Yöntem yeterince anlaşılabiliyor mu?

En önemli bulgu belirtilmiş mi?

Sonuç, çalışmanın bulgularıyla uyumlu mu?

Abstract ile makalenin ana metni arasında herhangi bir çelişki var mı?

Özellikle abstract’ın sonradan değiştirilmiş olması durumunda, abstract ile Results ve Conclusion bölümlerinin tekrar karşılaştırılması önemlidir.

4. İngilizce Akademik Dil ve Terminolojiyi Kontrol Edin

İngilizce makale hazırlarken yalnızca grammar hatalarını düzeltmek yeterli değildir. Bir makalenin dili aynı zamanda açık, tutarlı ve akademik bağlama uygun olmalıdır. Özellikle şu unsurlar kontrol edilmelidir:

• Grammar
• Spelling
• Punctuation
• Sentence structure
• Tense consistency
• Word choice
• Academic tone
• Terminology
• Abbreviations
• British/American English consistency

Örneğin makalenin bir bölümünde bir teknik terim kullanılırken başka bir bölümde aynı kavram için farklı bir terim tercih edilmesi, okuyucunun metni takip etmesini zorlaştırabilir. Aynı şekilde çok uzun ve karmaşık cümleler de bilimsel içeriğin anlaşılmasını güçleştirebilir.

Buradaki amaç İngilizceyi gereksiz biçimde “süslü” hâle getirmek değildir. Amaç, araştırmacının bilimsel düşüncesini mümkün olduğunca açık ve doğru biçimde aktarmaktır. Bu aşamada profesyonel bir İngilizce proofreading veya akademik redaksiyon hizmetinden yararlanmak, özellikle İngilizce akademik yazım konusunda kendinden emin olmayan araştırmacılar için faydalı olabilir.

Not: Proofreading’in kapsamı hakkında ayrıntılı bilgi için [Proofreading Nedir?] sayfamıza göz atabilirsiniz.

5. Terminoloji ve Kısaltmalarda Tutarlılığı Sağlayın

Bilimsel makalelerde terminoloji tutarlılığı son derece önemlidir. Örneğin belirli bir kavram için makalenin Introduction bölümünde bir terim kullanılıyorsa aynı kavramın Methods, Results ve Discussion bölümlerinde gereksiz yere farklı ifadelerle karşılanması önlenmelidir.

Aynı durum kısaltmalar için de geçerlidir. İlk kullanımda terimin açık biçimi verildikten sonra kısaltma kullanılacaksa, sonraki bölümlerde aynı kısaltmanın tutarlı biçimde kullanılması gerekir. Örneğin: polymerase chain reaction (PCR) şeklinde tanımlanan bir terimin daha sonra farklı bir kısaltmayla kullanılması metinde gereksiz bir tutarsızlık oluşturabilir.

Gönderim öncesinde özellikle şu bölümleri karşılaştırın:

• Abstract
• Introduction
• Methods
• Results
• Discussion
• Conclusion
• Tables
• Figures

Terminoloji kontrolü, özellikle teknik ve disiplinler arası araştırmalarda önem kazanır.

6. Introduction, Methods, Results ve Discussion Arasındaki Tutarlılığı Kontrol Edin

Makalenin bölümlerinin tek tek doğru olması yeterli değildir. Bölümlerin birbiriyle uyumlu olması da gerekir. Örneğin Introduction bölümünde belirli bir araştırma sorusu ortaya konulmuşsa, Methods bölümünde bu soruyu incelemeye yönelik bir yöntem bulunmalıdır.

Results bölümünde sunulan bulguların Methods bölümünde açıklanan analizlerle uyumlu olması gerekir. Discussion bölümünde ise Results’ta sunulmayan yeni sonuçların kesin bulgular gibi ileri sürülmemesine dikkat edilmelidir. Gönderim öncesinde şu zinciri kontrol edebilirsiniz:

Araştırma sorusu → Yöntem → Bulgular → Tartışma → Sonuç

Bu zincirin herhangi bir noktasında kopukluk varsa, yalnızca dil düzeltmesi yapmak yeterli olmayabilir.

7. Tables, Figures ve Metin Arasındaki Uyumu Kontrol Edin

Tablo ve şekiller, özellikle bilimsel makalelerde önemli bilgiler taşır. Ancak tablo ve şekillerin metinle uyumlu olması gerekir. Şunlar özenli bir şekilde kontrol edilmelidir:

• Metinde atıf yapılmayan tablo veya şekil var mı?
• Metinde bahsedilen ancak dosyada bulunmayan bir tablo/şekil var mı?
• Tablo ve şekil numaraları doğru mu?
• Başlıklar derginin formatına uygun mu?
• Birimler tutarlı mı?
• Grafiklerde kullanılan terimler metindeki terminolojiyle aynı mı?
• Tablo ve şekillerdeki sayısal değerler metinle uyumlu mu?

Özellikle sonradan yapılan veri veya metin değişikliklerinden sonra Results, Tables ve Figures bölümlerinin birlikte kontrol edilmesi önemlidir.

8. Kaynakça ve Atıfları Kontrol Edin

Makalenin bilimsel güvenilirliği açısından kaynakların doğru ve tutarlı biçimde gösterilmesi önemlidir. Gönderim öncesinde;

• Metin içindeki her atıf kaynakçada bulunuyor mu?
• Kaynakçadaki her çalışma metinde gerçekten kullanılmış mı?
• Yazar isimleri doğru mu?
• Yayın yılı doğru mu?
• DOI veya diğer bibliyografik bilgiler doğru mu?
• Kaynak gösterme sistemi derginin istediği formata uygun mu?
• Güncel ve doğrudan ilgili çalışmalar yeterince değerlendirilmiş mi?

gibi noktalar kontrol edilmelidir.

Özellikle farklı kaynak yönetim programları veya manuel düzenlemeler kullanıldığında, metin içi atıflar ile kaynakça arasında uyumsuzluk oluşabilir. Bu nedenle gönderimden hemen önce kaynakçayı otomatik olarak oluşturmuş olsanız bile son bir manuel kontrol yapmak faydalıdır.

9. Yapay Zekâ ile Düzenlenen Metni Son Kez Kontrol Edin

Yapay zekâ araçları akademik yazım sürecinde giderek daha fazla kullanılmaktadır. Grammar kontrolü, ifade önerileri, cümle sadeleştirme ve yazım hatalarının tespiti gibi işlemlerde bu araçlardan yararlanılabilmektedir. Ancak yapay zekâ tarafından önerilen her şeyin doğrudan kabul edilmesi doğru değildir.

Özellikle şu soruların kontrol edilmesi gerekir:

• Yapay zekâ cümlenin anlamını değiştirmiş mi?
• Teknik terimi daha genel bir kelimeyle değiştirmiş mi?
• Araştırmanın sonucunu olduğundan daha kesin göstermiş mi?
• Yazarın bilimsel iddiasını güçlendirmiş veya zayıflatmış mı?
• Kaynakta olmayan bir bilgi eklemiş mi?
• Terminolojinin makalenin diğer bölümleriyle uyumunu bozmuş mu?

Bu nedenle illa kullanılacaksa (çok tavsiye etmiyoruz) yapay zekâyı nihai karar verici değil, yardımcı bir araç olarak değerlendirmek daha güvenli bir yaklaşımdır. Ayrıca makalenin gönderileceği derginin yapay zekâ kullanımına ilişkin güncel politikasının da ayrıca incelenmesi gerekir.

10. Gönderim Sistemine Yüklemeden Önce Son Kontrolü Yapın

Makale bilimsel ve dilsel açıdan tamamlandıktan sonra son aşamada teknik gönderim kontrolü yapılmalıdır. Derginin çevrim içi gönderim sistemine geçmeden önce şu listeyi kullanabilirsiniz:

İngilizce Makale Gönderim Öncesi Son Kontrol Listesi

☐ Doğru dergi seçildi.
☐ Derginin Aims & Scope bölümü kontrol edildi.
☐ Author Guidelines incelendi.
☐ Makale türü doğru seçildi.
☐ Kelime sınırı kontrol edildi.
☐ Başlık son kez kontrol edildi.
☐ Abstract ile ana metin karşılaştırıldı.
☐ Anahtar kelimeler kontrol edildi.
☐ İngilizce gramer ve yazım kontrolü yapıldı.
☐ Akademik üslup ve ifade akışı gözden geçirildi.
☐ Terminoloji tutarlılığı kontrol edildi.
☐ Kısaltmalar kontrol edildi.
☐ Tables ve Figures kontrol edildi.
☐ Metin içi atıflar kontrol edildi.
☐ Kaynakça dergi formatına uygun hâle getirildi.
☐ Etik beyanlar ve gerekli açıklamalar eklendi.
☐ Funding / Conflict of Interest bilgileri kontrol edildi.
☐ Author information kontrol edildi.
☐ İsteniyorsa cover letter hazırlandı.
☐ İsteniyorsa supplementary files hazırlandı.
☐ Dosya isimleri ve dosya formatları kontrol edildi.
☐ Kör hakemlik uygulaması var ise yazar bilgileri dosyadan kaldırıldı.
☐ Derginin yapay zekâ kullanım politikası kontrol edildi.

Bu listenin tamamını kontrol ettikten sonra makalenizi gönderim sistemine yüklemek, son dakika düzeltmelerinden kaynaklanan hataları azaltmanıza yardımcı olabilir.

Proofreading Makale Gönderim Sürecinin Neresinde Yapılmalı?

Proofreading’i makale yazımının en başında değil, bilimsel ve metinsel düzenlemelerin büyük ölçüde tamamlandığı son aşamada yapmak genellikle daha anlamlıdır. Çünkü makalede sonradan yapılan önemli değişiklikler, daha önce kontrol edilmiş cümlelerin yeniden düzenlenmesini gerektirebilir.

Pratik bir sıralama şu şekilde olabilir:

1. Bilimsel içeriği tamamlayın
↓
2. Makaleyi hedef derginin formatına uyarlayın
↓
3. Başlık, abstract, tablolar, şekiller ve kaynakçayı kontrol edin
↓
4. İngilizce dil ve akademik üslup kontrolünü yapın
↓
5. Son teknik ve biçimsel kontrolleri tamamlayın
↓
6. Makaleyi dergiye gönderin

Bu aşamada yapılacak profesyonel proofreading veya akademik redaksiyon, makalenin dil kaynaklı sorunlarının son kez değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Ancak proofreading’in yayın kabulünü garanti eden bir işlem olmadığını unutmamak gerekir. Derginin editoryal ve hakem değerlendirmesi; çalışmanın bilimsel niteliği, özgünlüğü, yöntemi, kapsam uyumu ve diğer akademik kriterlere bağlıdır.

Makale Göndermeden Önce Son Bir Kez Durun

Makalenizi gönderim sistemine yükledikten sonra bazı değişiklikleri yapmak zorlaşabilir. Bu nedenle gönder butonuna basmadan önce birkaç dakikalık son kontrol bile faydalı olabilir.

Kendinize şu beş soruyu sorun:

1. Bu makale gerçekten bu derginin okuyucusuna hitap ediyor mu?

2. Derginin gönderim kurallarının tamamına uyuyor muyum?

3. Başlık ve abstract çalışmanın gerçek içeriğini doğru yansıtıyor mu?

4. İngilizce dil ve terminoloji açısından metnin tamamını kontrol ettim mi?

5. Makalenin son hâlini farklı bir gözle inceleyen biri oldu mu?

Bu soruların tamamına “evet” diyebiliyorsanız gönderim için daha hazırlıklı olduğunuz söylenebilir.

Sık Sorulan Sorular

İngilizce makale dergiye göndermeden önce nelere dikkat edilmeli?

Öncelikle doğru dergi seçilmeli, derginin Author Guidelines kuralları incelenmeli, makalenin başlık ve abstract bölümleri kontrol edilmeli, İngilizce dil ve terminoloji gözden geçirilmeli, kaynakça ve tabloların dergi formatına uygunluğu denetlenmelidir.

SCI makalesi göndermeden önce proofreading yapılmalı mı?

Zorunlu bir işlem değildir. Ancak İngilizce akademik yazım konusunda desteğe ihtiyaç duyulan durumlarda gönderim öncesi proofreading, dil ve anlatım kaynaklı sorunların tespit edilmesine yardımcı olabilir.

Scopus dergisine makale gönderirken İngilizce önemli mi?

Bilimsel değerlendirmede temel kriter araştırmanın niteliğidir. Bununla birlikte açık ve anlaşılır akademik İngilizce, çalışmanın editör ve hakemler tarafından doğru biçimde anlaşılmasına yardımcı olur.

Makale göndermeden önce AI ile İngilizce düzeltilebilir mi?

Yapay zekâ araçları dil bilgisi ve ifade konusunda yardımcı olabilir. Ancak özellikle teknik terminoloji, bilimsel anlam ve iddiaların doğruluğu açısından yapılan değişikliklerin uygunluğu tartışma konusudur.

İngilizce makaleyi göndermeden ne kadar önce proofreading yaptırmalıyım?

Makalenin bilimsel ve biçimsel düzenlemeleri tamamlandıktan sonra proofreading yaptırmak daha uygun olabilir. Böylece son dil kontrolünden sonra büyük çaplı değişiklik yapılması ihtiyacı azalır.

Makalenin İngilizcesini düzeltmek kabul garantisi sağlar mı?

Hayır. Dil düzenlemesi yalnızca makalenin ifade ve sunum kalitesini iyileştirmeye yardımcı olur. Yayın kararı bilimsel özgünlük, yöntem, sonuçlar, dergi kapsamı ve editör/hakem değerlendirmeleri gibi birçok faktöre bağlıdır.