Tez Sunumu Slaytı Nasıl Hazırlanır?

Jüri üyeleri tezi önceden okumuş olsa da sunum, öğrencinin çalışmasını ne ölçüde özetleyebildiğini gösteren ilk aşamadır. Slaytlar bu anlatımın görsel desteğidir: İyi hazırlandığında sunumu güçlendirir, kötü hazırlandığında dikkati dağıtır. Tez sunumu slaytı, araştırmanın amacını, yöntemini, bulgularını ve sonuçlarını sınırlı bir sürede anlaşılır biçimde aktarmak için hazırlanan görsel sunum sayfalarıdır.

Slayt hazırlarken yapılan en yaygın hata, tezin metnini slaytlara aktarmaya çalışmaktır. Oysa slaytlar konuşmacının yerine geçen değil, onu destekleyen araçlardır. Aşağıda tez sunumunda yer alması gereken slaytları, tasarım ilkelerini, tablo ve grafiklerin kullanımını ve sık yapılan hataları bulabilirsiniz.

Tez Sunumu Slaytı Hazırlamaya Nereden Başlanmalı?

Slayt hazırlığına bilgisayar başında değil, sunumun ana mesajını belirleyerek başlamak iyi bir yoldur. Jürinin aklında kalmasını istediğiniz iki ya da üç temel noktayı yazmak, slaytların içeriğini belirlemeyi kolaylaştırır. Ardından ayrılan süreye göre bölümlere zaman paylaştırabilir ve her bölüm için kaç slayt gerektiğini tahmin edebilirsiniz.

Enstitülerin ya da üniversitelerin sunum şablonu bulunup bulunmadığı da bu aşamada kontrol edilmelidir. Bazı kurumlar kurumsal logo ve renklerin kullanıldığı şablonlar önermektedir; zorunlu bir şablon yoksa sade ve okunaklı bir tasarım tercih edilmelidir.

Tez Sunumu Slaytı Nasıl Bir Yapıda Olmalı?

1. Başlık Slaytı

Tezin başlığı, öğrencinin adı, danışmanın adı, enstitü ve anabilim dalı bilgileri ile sunum tarihi bu slaytta yer almaktadır.

2. Giriş ve Problem

Araştırmanın neden yapıldığını gösteren kısa bir bağlam ve problem durumu bir ya da iki slaytta sunulmaktadır.

3. Amaç ve Araştırma Soruları

Araştırmanın amacı ve araştırma soruları ya da hipotezleri açık biçimde listelenmektedir. Bu slayt, sunumun geri kalanı için bir yol haritası işlevi görür.

4. Yöntem

Araştırma deseni, örneklem, veri toplama araçları ve analizler özet biçimde sunulmaktadır. Uzun açıklamalar yerine kısa maddeler ya da bir akış şeması tercih edilebilmektedir.

5. Bulgular

Sunumun en önemli bölümüdür. Her araştırma sorusuna ilişkin temel bulgu, sadeleştirilmiş tablo ya da grafiklerle gösterilmektedir.

6. Tartışma, Sonuç ve Öneriler

Bulguların ne anlama geldiği, alana katkısı ve öneriler birkaç maddeyle özetlenmektedir.

7. Kapanış Slaytı

Teşekkür ifadesi ve soru-cevap bölümüne geçişi belirten sade bir slayt ile sunum tamamlanmaktadır.

Bu yapı genel bir çerçevedir; nitel araştırmalarda bulgular bölümü temalar etrafında düzenlenebilir, karma yöntemli araştırmalarda ise nicel ve nitel bulgular ayrı slaytlarda sunulup ardından birlikte yorumlanabilir. Önemli olan, slaytların sırasının tezin bölümleriyle ve araştırma sorularıyla uyumlu olmasıdır. Jüri üyeleri tezi bu düzende okuduğu için sunumun aynı akışı izlemesi anlatımı takip etmeyi kolaylaştırır.

Tez Sunumu Slaytı Tasarım İlkeleri

Tez sunumunda okunabilirlik, görsel çekicilikten daha önemlidir. Her slaytta tek bir ana fikre odaklanmak ve metni kısa maddelerle sınırlamak gerekir. Yazı boyutu da salonun arka sıralarından okunabilecek büyüklükte olmalıdır. Koyu arka plan üzerinde açık renkli yazı ya da açık arka plan üzerinde koyu renkli yazı kullanılarak yeterli kontrast sağlanmalıdır. Tüm slaytlarda aynı yazı tipi, renk düzeni ve başlık konumu kullanılarak tutarlı bir görünüm oluşturulmalıdır.

Animasyon ve geçiş efektlerinin sınırlı kullanılması da önemlidir. Maddelerin tek tek görünmesini sağlayan sade animasyonlar konuşmacının anlatımını izlemeyi kolaylaştırabilir; ancak gösterişli efektler akademik bir sunuma uygun düşmez.

Tablo ve Grafiklerin Kullanımı

Tezdeki tabloların slaytlara olduğu gibi aktarılması, en sık karşılaşılan sorunlardan biridir. Çok sayıda satır ve sütun içeren tablolar slaytta okunamaz ve jürinin dikkatini dağıtır. Bunun yerine yalnızca araştırma sorusunu yanıtlayan temel değerler seçilmeli, gerekirse tablo grafiğe dönüştürülmelidir. Grafiklerde eksen başlıkları ve birimler okunaklı olmalı, vurgulanmak istenen bulgu renk ya da kısa bir açıklamayla öne çıkarılmalıdır. Ayrıntılı tabloların, jüri sorabileceği ihtimaline karşı sunumun sonuna ek slaytlar olarak eklenmesi yararlı bir uygulamadır.

Slayt Sayısı ve Süre İlişkisi

Slayt sayısı için kesin bir kural yoktur; yaygın ölçüt, her slayt için ortalama bir ile iki dakika ayırmaktır. Buna göre 20 dakikalık bir sunum için 12-18 slayt çoğu zaman yeterlidir. Slayt sayısı arttıkça her slayta düşen süre azalır ve sunum aceleye gelir. Önemli olan slayt sayısından çok, her slaytın sunumun ana mesajına katkı sağlamasıdır.

Tez Sunumu Slaytı Hazırlarken Sık Yapılan Hatalar

En sık yapılan hatalar şunlardır: slaytları uzun paragraflarla doldurmak, okunamayacak kadar küçük yazı kullanmak, tezdeki tabloları olduğu gibi aktarmak, süreye göre fazla slayt hazırlamak ve yazım hatalarını gözden kaçırmak. Büyük ekrana yansıyan bir yazım hatası jürinin dikkatini hemen çeker. Bu nedenle slaytların son halinin dikkatle okunması ve mümkünse başka biri tarafından da kontrol edilmesi önerilmektedir.

Literatür bölümüne çok sayıda slayt ayrılması da sık görülen bir sorundur. Jüri tezi okuduğu için literatürün ayrıntılı bir özetine ihtiyaç duymaz; bu bölümün yalnızca araştırmanın gerekçesini ortaya koyacak kadar kısa tutulması yeterlidir.

Sunum Dosyasının Hazırlanması ve Yedeklenmesi

Sunum dosyasının savunmanın yapılacağı salondaki bilgisayarda açılıp açılmadığı önceden kontrol edilmelidir. Farklı yazılım sürümlerinde yazı tipleri ya da grafikler bozulabilir. Bu riske karşı sunumun PDF biçiminde bir kopyasının da hazırlanması ve dosyanın birden fazla ortamda yedeklenmesi önerilmektedir. Sunum sırasında heyecanı yönetmeye ilişkin öneriler için tez sunumunda sahne heyecanını yönetmenin yolları yazımıza bakabilirsiniz.

Slaytlarda kullanılan görsellerin kaynağına da dikkat edilmelidir. İnternetten alınan görsellerin kullanım izni bulunmayabileceği için öğrencinin kendi ürettiği grafikler, şemalar ve tablolar ya da kullanım izni açıkça belirtilmiş görseller tercih edilmelidir. Başka çalışmalardan alınan şekiller kullanılacaksa kaynağı slaytın altında kısaca belirtilmelidir.

Son olarak slaytların tezle tutarlı olduğu kontrol edilmelidir. Slaytlarda verilen sayısal değerlerin, kavramların ve araştırma sorularının tezde yer alan ifadelerle birebir örtüşmesi gerekmektedir. Sunumda tezde yer almayan yeni bir bulgu ya da analiz sunmak, jürinin soru sormasına ve sunumun dağılmasına yol açabilir.

Sık Sorulan Sorular

Tez sunumu kaç slayttan oluşmalıdır?

Kesin bir sayı bulunmamaktadır. Her slayt için bir ile iki dakika hesaplanarak sunum süresine uygun bir sayı belirlenmesi önerilmektedir.

Slaytlarda kaynak gösterilmeli midir?

Slaytlarda başka çalışmalardan alınan bilgi, şekil ya da tanımlar için kısa kaynak gösterimi yapılmalıdır. Kaynakların tam listesi son slaytta ya da ek slaytlarda verilebilmektedir.

Slaytlarda yazı boyutu ne olmalıdır?

Salonun büyüklüğüne göre değişmekle birlikte başlıklarda en az 28, metinde en az 20 punto kullanılması okunabilirlik açısından yaygın bir öneridir.

Konuşma notları slaytlara yazılabilir mi?

Konuşma notlarının slaytlara değil, sunum yazılımının konuşmacı notları bölümüne ya da ayrı bir kağıda yazılması önerilmektedir.