APA 7’de Ekler (Appendix) Nasıl Düzenlenir?

APA 7 ekler kuralları, ana metni tamamlayan ancak metnin içinde yer alması okuyucunun dikkatini dağıtabilecek bu tür materyallerin çalışmanın sonunda nasıl düzenleneceğini, nasıl etiketleneceğini ve metinde nasıl anılacağını belirleyen kurallardır.

Ekler, özellikle tezlerde ve yöntemi ayrıntılı açıklanması gereken araştırmalarda sıklıkla kullanılmaktadır. Ancak ekin gerçekten gerekli olup olmadığı, eklerin sırası ve içlerindeki tablo ve şekillerin numaralandırılması gibi konularda sık sık hata yapılmaktadır. Bu yazıda eklerde hangi materyallerin yer alabileceğini, eklerin biçimini, ek içindeki tablo ve şekilleri ve Türkçe tezlerdeki uygulamaları ele alıyoruz.

APA 7 Ekler Hangi Materyalleri İçerir?

Ekler, ana metin için gerekli olmayan ancak okuyucunun çalışmayı anlamasına ya da tekrarlamasına yardımcı olan materyalleri içermektedir. Bu materyaller arasında anket ve ölçeklerin tam metinleri, görüşme soruları, deney uyaranlarının örnekleri, katılımcılara sunulan bilgilendirilmiş onam formları, ayrıntılı istatistik tabloları, ham verilerin özetleri ve matematiksel kanıtlar yer alabilmektedir. Ekler metin, tablo, şekil, denklem ya da bunların birleşiminden oluşabilmektedir. Ek metinleri de ana metin gibi paragraflar hâlinde yazılmakta, gerektiğinde alt başlıklarla düzenlenmektedir.

Bir materyalin ekte mi yoksa ana metinde mi yer alacağına karar verirken, okuyucunun çalışmayı anlamak için o materyale ihtiyaç duyup duymadığı değerlendirilmelidir. Bulguların anlaşılması için gerekli olan bir tablo ana metinde, yalnızca ayrıntı merak eden okuyucuya yönelik bir tablo ise ekte yer almalıdır.

APA 7 Ekler Nerede Yer Alır?

APA Style’a göre bir çalışmanın sayfaları şu sırayla düzenlenmektedir: kapak sayfası, özet, ana metin, kaynakça,  tablolar, şekiller ve ekler. Ekler bu sıralamanın en sonunda, kaynakçadan ve varsa ayrı sayfalarda verilen tablo ve şekillerden sonra yer almaktadır. Her ek yeni bir sayfada başlamaktadır. Eklerin sayfa numaraları da ana metnin numaralandırmasını izleyerek kesintisiz devam etmektedir.

APA 7 Ekler Nasıl Etiketlenir?

1. Ek Etiketi

Her ekin sayfasının en üstünde ortalanmış ve kalın olarak ekin etiketi yazılmaktadır. Çalışmada tek bir ek varsa etiket yalnızca “Appendix” (Türkçe metinlerde “Ek”) olarak yazılmaktadır.

2. Birden Fazla Ek

Birden fazla ek bulunduğunda ekler büyük harflerle etiketlenmektedir: Appendix A, Appendix B, Appendix C. Eklerin sırası, metinde ilk anıldıkları sıraya göre belirlenmektedir. Bunun yanı sıra birçok enstitü eklerin sırasını kendisi belirlemektedir. Bunun da göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

3. Ek Başlığı

Etiketin altındaki satırda, ortalanmış ve kalın olarak ekin içeriğini anlatan bir başlık yazılmaktadır. İngilizce metinlerde başlıktaki sözcüklerin ilk harfleri büyük yazılmaktadır.

4. Ek Metni

Ek metni başlığın altında başlamakta ve ana metindeki gibi girintili paragraflarla, çift satır aralığıyla yazılmaktadır.

Eklerin Metinde Anılması

Her ekin ana metinde en az bir kez anılması gerekmektedir. Metinde hiç anılmayan bir ek, okuyucunun gözünden kaçmakta ve ekin çalışmaya katkısı belirsiz kalmaktadır. Ekler metinde etiketleriyle anılmaktadır: “Ölçeğin tam metni Ek A’da sunulmaktadır” ya da “(bk. Ek B)”. Ek etiketi metinde de büyük harfle başlatılmaktadır. Metinde eke yönlendirme yapılırken ekin içeriğine kısaca değinilmesi, okuyucunun eke bakmaya gerek olup olmadığına karar vermesini kolaylaştırmaktadır.

Ekteki Tablo ve Şekiller

Eklerde yer alan tablo ve şekiller, ana metindeki tablo ve şekillerden ayrı olarak numaralandırılmaktadır. Numaranın önüne ekin harfi eklenmektedir: Ek A’daki ilk tablo Tablo A1, Ek B’deki ikinci şekil Şekil B2 olarak numaralandırılmaktadır. Çalışmada tek bir ek bulunsa bile harf olarak A kullanılmaktadır: Tablo A1. Bir ek yalnızca tek bir tablo ya da şekilden oluşuyorsa ekin etiketi ve başlığı, tablonun ya da şeklin numarası ve başlığı yerine geçebilmektedir. Ekteki tablo ve şekiller de tablo ve şekil biçim kurallarına uymaktadır. Bu kurallar için APA 7 kuralları rehberimize göz atabilirsiniz.

Ekler ile Çevrim İçi Ek Materyaller Arasındaki Fark

Dergilerde yayımlanan makalelerde ekler, makalenin basılı ya da PDF sürümünün bir parçasıdır. Bazı dergiler ise uzun veri dosyaları, ek analizler ya da video gibi materyallerin makaleye eklenmesi yerine derginin web sitesinde ya da bir veri deposunda çevrim içi ek materyal olarak yayımlanmasını istemektedir. Çevrim içi ek materyaller, makalenin metninde yer alan eklerden farklı olarak ayrı bir dosya hâlinde sunulmaktadır. Materyalin ek olarak mı yoksa çevrim içi ek materyal olarak mı sunulacağı derginin yazar rehberinde belirtilmektedir. Tezlerde ise bu tür materyaller genellikle ekler bölümünde ya da enstitünün kabul ettiği elektronik ortamda sunulmaktadır.

APA 7 Ekler Hazırlanırken Dikkat Edilecek Noktalar

Eke konulacak materyalin okunaklı ve eksiksiz olması gerekmektedir. Taranarak eklenen ölçek formları ya da onay belgeleri düşük çözünürlüklü olduğunda okunamamakta ve ekin işlevi ortadan kalkmaktadır. Başka bir yazara ait bir ölçeğin ya da formun eke konulması durumunda kaynağın gösterilmesi ve gerekiyorsa kullanım izninin belgelenmesi önerilmektedir. Katılımcılardan elde edilen görüşme dökümleri gibi materyallerde ise katılımcıların kimliğini ortaya çıkarabilecek bilgilerin çıkarılması gerekmektedir. Eklerin hazırlanması çoğu zaman tezin son aşamasına bırakıldığı için bu ayrıntılar gözden kaçabilmektedir; bu nedenle eklerin de ana metin kadar özenle kontrol edilmesi yararlı olmaktadır.

Türkçe Tezlerde Ekler

Türkiye’deki enstitülerin tez yazım kılavuzlarında eklerin düzeni APA’dan farklılık gösterebilmektedir. Pek çok enstitü eklerin “EK-1”, “EK-2” ya da “Ek A”, “Ek B” gibi farklı biçimlerde etiketlenmesini istemekte, ekler bölümünün başına “EKLER” başlıklı bir kapak sayfası konulmasını öngörebilmektedir. Bazı kılavuzlarda etik kurul onayının, ölçek kullanım izinlerinin ve özgeçmişin eklerdeki yeri de ayrıca belirlenmektedir. Ekler bölümünde sayfa numaralandırmanın devam edip etmeyeceği ve eklerin içindekiler tablosunda nasıl gösterileceği de kurumdan kuruma değişmektedir. Bu nedenle APA 7 ekler kuralları, tezlerde enstitünün yazım kılavuzuyla birlikte değerlendirilmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

Eklerde en sık karşılaşılan hatalar arasında eklerin kaynakçadan önce yerleştirilmesi, metinde hiç anılmayan eklerin bulunması, eklerin metindeki anılma sırasıyla uyumsuz biçimde harflendirilmesi ve ekteki tabloların ana metindeki tablolarla aynı numara dizisinde numaralandırılması yer almaktadır. Telif hakkıyla korunan ölçeklerin izin alınmadan eke konulması ve ana metnin anlaşılması için gerekli bilgilerin eke taşınması da sık rastlanan sorunlardır. Eklerin gereğinden fazla materyal içermesi, okuyucunun önemli bilgilere ulaşmasını zorlaştırmaktadır.

Sık Sorulan Sorular

APA 7 ekler kaynakçadan önce mi sonra mı gelir?

Ekler kaynakçadan sonra, sayfa düzeninin en sonunda yer almaktadır.

Tek bir ek varsa nasıl etiketlenir?

Tek bir ek bulunduğunda etiket yalnızca “Appendix” (Türkçe metinlerde “Ek”) olarak yazılmaktadır.

Ekteki tablolar nasıl numaralandırılır?

Ekteki tablolar ekin harfiyle birlikte numaralandırılmaktadır: Tablo A1, Tablo A2, Tablo B1.

Her ekin metinde anılması gerekli midir?

Evet. Her ek ana metinde en az bir kez etiketiyle anılmalıdır.