Sık Yapılan Biçimsel Hatalar
- Tez uzunluğunu kelime hedefinin çok dışında tutmak. Yüksek lisans ~20 bin, doktora ~70 bin kelime civarında olmalıdır (±%20 esneklik); bu hedefin çok altında veya üstünde kalmak revizyon gerektirebilir.
- Giriş ve Sonuç bölümlerini fazla uzun tutmak. Bu iki bölümün toplamı tezin üçte birini geçmemelidir.
- Uzun alıntı veya çeviri metinleri doğrudan tez metnine eklemek. Kılavuz bunu açıkça istemez; yalnızca kısa, özel nitelikli metinler (atasözü, kanun maddesi, arşiv belgesi gibi) doğrudan alıntılanabilir, uzun çeviriler Ekler’e konulmalıdır.
- Alt başlık öncesi/sonrası boşluğu simetrik ayarlamak. Kılavuz alt başlıklar için öncesinde 15nk, sonrasında yalnızca 1,5nk boşluk istemektedir — bu asimetrik ayar sıkça standart (eşit) boşlukla karıştırılmaktadır.
- Görsel türlerini tek bir ek kategorisinde toplamak. Harita, Çizim, Tablo, Grafik ve Şekil için ayrı ayrı ek numaraları ve dizinleri oluşturulmalıdır.
- Türkçe programda yabancı dilde tez yazmaya çalışmak. 2023 sonrası bu esneklik kaldırılmıştır; Türkçe programlarda yalnızca Türkçe tez yazılabilir.
- Sayfa numarasına parantez veya çizgi eklemek. Kılavuz bunu açıkça yasaklamaktadır.
- Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde beş bölümlü yapıyı karıştırmak. Giriş bölümünün kendi içinde Problem Durumu, Araştırmanın Amacı/Alt Amaçları, Önemi, Sınırlılıkları ve Tanımları alt başlıklarını ayrı ayrı içermesi gerekir; bu alt başlıkları tek bir paragrafta birleştirmek sık yapılan bir eksikliktir.
- Fransızca programlarda özeti eksik bırakmak. Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde Fransızca hazırlanan tezlerde Türkçe, İngilizce ve Fransızca olmak üzere üç ayrı özet gerekir; yalnızca iki dilde özet hazırlamak kılavuza aykırıdır.
- Fen Bilimleri veya Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nün kılavuzunu diğer enstitülerinkiyle aynı sanmak. Her enstitünün kendi bağımsız kılavuzu vardır; Sosyal Bilimler veya Eğitim Bilimleri’nin kurallarını (ör. kelime hedefi, beş bölümlü yapı) Fen Bilimleri veya Sağlık Bilimleri’ne uygulamak yanlış bir varsayımdır — bu iki enstitü için kendi web sayfalarından güncel kılavuz teyit edilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Marmara Üniversitesi’nde tek bir tez yazım kılavuzu var mıdır? Hayır. Fen Bilimleri, Sosyal Bilimler, Sağlık Bilimleri ve Eğitim Bilimleri enstitülerinin her birinin kendi kılavuzu bulunmaktadır.
Tezim ne kadar uzun olmalıdır? Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde yüksek lisans tezleri yaklaşık 20 bin, doktora tezleri yaklaşık 70 bin kelime olacak şekilde planlanmalıdır; niteliğe göre %20 esneklik payı vardır.
Tezimde uzun alıntı veya çeviri kullanabilir miyim? Kılavuz bunu önermemektedir; doğrudan alıntılar yalnızca atasözü, kanun metni, arşiv belgesi gibi kısa metinlerle sınırlı tutulmalı, uzun çeviri ve transkripsiyonlar Ekler bölümüne konulmalıdır.
Hangi atıf sistemini kullanmalıyım? Sosyal Bilimler Enstitüsü, APA’dan uyarlanmış kendine özgü bir sistem kullanmaktadır: parantez içinde yazar soyadı, yıl ve sayfa numarası boşlukla ayrılarak yazılır.
Türkçe programda tezimi İngilizce yazabilir miyim? Hayır. 08.11.2023 tarihli YÖK kararıyla bu esneklik kaldırılmıştır; Türkçe programlarda yalnızca Türkçe tez yazılabilmektedir.
Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde tez nasıl bölümlere ayrılır? Beş bölümlü bir yapı izlenir: Giriş (Problem Durumu, Amaç, Önem, Sınırlılıklar, Tanımlar alt başlıklarıyla), Kavramsal Çerçeve ve İlgili Araştırmalar, Yöntem, Bulgular, Sonuç-Tartışma-Öneriler. Kılavuz, hipotez ve amaç cümlesi kurma konusunda somut örnekler de sunmaktadır.
Fen Bilimleri ve Sağlık Bilimleri enstitülerinin kuralları da aynı mı? Hayır, bu iki enstitünün kendi bağımsız kılavuzları vardır ve bu araştırmada tam metinlerine ulaşılamamıştır. Bilinen tek somut kural, Fen Bilimleri Enstitüsü’nde 2012’den beri tezlerin çift taraflı ve 90 g/m² kâğıda basılması gerektiğidir. Kayıtlı olduğunuz enstitünün güncel kılavuzunu kendi web sayfasından (fbe.marmara.edu.tr, saglik.marmara.edu.tr) mutlaka teyit etmenizi öneririz.
